و هيچ جنبنده‌اى در زمين نيست و نه هيچ پرنده‌اى كه با دو بال خود پرواز مىكند ، مگر آن كه آن‌ها هم امّت‌هايى مثل شما ( انسان‌ها ) هستند . ما ، در اين كتاب از ذكر هيچ مطلبى فروگذار نكرديم ، سپس تمام مخلوقات به سوى پروردگارشان بازگردانده مىشوند . خداوند در اين آيهء شريفه ، گروه گروه بودن حيوانات را بيان فرموده است . دقّت در زندگى حيوانات ، ايمان و اعتقاد انسان را به وجود خالق و پروردگار قادر محكم مىكند . ما در اينجا نمونهء كوچكى از زندگى گروهى حيوانات را نقل مىكنيم كه شاهد بر گروه گروه بودن آنان مىباشد و نيز دلالت مىكند كه طولانى شدن روز و افزايش زمان تابش نور خورشيد چگونه بر سيستم عصبى آن‌ها تأثير مىگذارد و آن‌ها را به واكنش عجيب وادار نموده و در زندگى آن‌ها تحوّل به وجود مىآورد . « ميليونها پرنده از انواع مختلف ، در آخر تابستان مهاجرت مىكنند و زادگاهشان را به سوى مناطقى كه در زمستان آب و هواى گرمترى دارد ، ترك مىكنند . اين پرندگان ، بهار سال بعد به سرزمينى كه در آن توليدمثل مىكردند ، بازمىگردند . برخى از پرندگان مهاجر ، هر ساله بيش از 32 هزار كيلومتر را مىپيمايند . آن‌ها راه بازگشت به زادگاهشان را با دقّتى خارق‌العاده مىيابند . برخى از اين پرندگان ، تنها و برخى ديگر به طور دسته‌جمعى مهاجرت مىكنند . مهاجرت پرندگان ، با تغيير طول روز آغاز مىشود . تغيير طول روز ، بر سيستم عصبى آن‌ها اثر مىگذارد . هنگامى كه روزها كوتاهتر مىشوند ، پرندگان پيام عصبى خاصّى دريافت مىكنند كه موجب مىشود به سوى مناطق گرمتر پرواز كنند . زمانى كه طول روز تا حدّ معيّنى افزايش مىيابد ، پيام ديگرى به مغزشان ارسال مىشود كه باعث بازگشت آن‌ها به زادگاهشان مىشود . » « 1 »

--> ( 1 ) . پرسشهاى عجيب ، پاسخهاى عجيبتر : 2 / 98 .